Mamy 6893 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

Brak wynagrodzenia za wynalazek i straszenie zwolnieniem z pracy

Autor: Agata Alberska • Opublikowane: 13.04.2017

Jestem zatrudniony w firmie, która zgłosiła 8 lat temu patent mojego autorstwa i korzysta z mojego wynalazku do chwili obecnej. Zanim doszło do zgłoszenia patentu, przedkładano mi projekty umów o wynagrodzenie, które były dla mnie niekorzystne. Nie zgadzałem się. Aby wymóc na mnie podpisanie niekorzystnej umowy, otrzymałem wypowiedzenie z pracy. Wtedy uległem i podpisałem umowę i natychmiast wycofano wypowiedzenie. Do tej pory, będąc nadal pod presją owego zdarzenia, nie zgłaszałem roszczeń mimo uzyskanego przez firmę patentu. Obecnie jestem w wieku emerytalnym, lecz chciałbym jeszcze w firmie pracować. Czy wystąpienie o właściwe wynagrodzenie może ulec przedawnieniu, jeśli cały ten okres jestem pod presją mobbingu? Czy umowa pod presją wypowiedzenia jest ważna? Nadmieniam, że cały przebieg zdarzeń mam udokumentowany.

Jakub Bonowicz

Mobbing jest instytucją uregulowaną w Kodeksie pracy* (K.p.); nie dotyczy umów cywilnoprawnych, tj. o dzieło, zlecenia i in.

 

Zgodnie z Kodeksem pracy:

 

„Art. 943. § 1. Pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi.

§ 2.Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

§ 3. Pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

§ 4. Pracownik, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów.

§ 5. Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę powinno nastąpić na piśmie z podaniem przyczyny, o której mowa w § 2, uzasadniającej rozwiązanie umowy.”

 

Należy wskazać, że pracownik może domagać się zapłaty odszkodowania w razie rozwiązania umowy o pracę z powodu mobbingu. Może też dochodzić zadośćuczynienia, gdy mobbing wywołał u niego rozstrój zdrowia – jednak musi być to potwierdzone orzeczeniem lekarskim.


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Oświadczenie pracownika o wypowiedzeniu umowy o pracę powinno zawierać przyczynę rozwiązania umowy, tj. mobbing wraz z opisem zdarzeń uzasadniających rozwiązanie. Mobbing musi być faktyczną przyczyną rozwiązania umowy. Pracownik ma prawo dochodzić zapłaty odszkodowania nie niższego niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

 

Wskutek upływu okresu przedawnienia pracownik nie może skutecznie domagać się od pracodawcy zadośćuczynienia lub odszkodowania.

 

Zgodnie z art. 291 § 1 K.p. roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

 

Początkiem biegu tego terminu jest dzień, w którym roszczenie pracownika stało się wymagalne. O wymagalności roszczenia decyduje natomiast dzień, w którym uprawniony mógł zażądać spełnienia świadczenia.

 

W świetle powyższego należy uznać, że zarzut mobbingu jest skuteczny, jeżeli wypowie Pan umowę o pracę z tego powodu lub dozna Pan uszczerbku na zdrowiu, co zostanie potwierdzone przez lekarza. Przedawnienie natomiast roszczeń następuje w terminie 3 lat od dnia wymagalności.

 

Początkiem biegu terminu przedawnienia jest dzień, w którym roszczenie pracownika stało się wymagalne. O wymagalności roszczenia decyduje natomiast dzień, w którym uprawniony mógł zażądać spełnienia świadczenia. Tak podniósł Sąd Najwyższy w wyroku z 25 marca 1981 r. (I PRN 6/81, niepubl.).

 

Przy zadośćuczynieniu należy uznać, że bieg przedawnienia powinno się liczyć od dnia, gdy pracownik powziął wiadomość o powstaniu rozstroju zdrowia spowodowanego mobbingiem. Pracownik musi mieć orzeczenie lekarskie na potwierdzenie tej okoliczności. Podobnie wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 16 kwietnia 1999 r. (I UKN 579/98, PiZS 1999/10/40), stwierdzając, że: „datę, od której rozpoczyna się bieg przedawnienia, stanowi data, kiedy poszkodowany na podstawie miarodajnego i autorytatywnego orzeczenia kompetentnej placówki medycznej dowiaduje się o swojej chorobie, jej stopniu zaawansowania, powiązaniu z warunkami pracy, a w konsekwencji o osobie zobowiązanej do naprawienia szkody. Natomiast w przypadku odszkodowania bieg terminu przedawnienia należy liczyć od dnia rozwiązania umowy o pracę”.

 

Zgodnie z Kodeksem pracy:

 

„Art. 291. § 1. Roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.”

 

Jeżeli rozwiąże Pan umowę o pracę w tej chwili lub uzyska orzeczenie lekarza, dopiero od tego momentu będzie liczyć się bieg przedawnienia.

 

W kwestii ważności umowy zawartej pod presją wyjaśniam, co następuje:

 

Aby uchylić się od złożonego oświadczenia, pracownik musi udowodnić, że w momencie zawierania porozumienia istniała uzasadniona obawa, że grozi mu poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe. Te warunki zdaniem Sądu Najwyższego nie są jednak spełnione, gdy pracodawca korzysta ze swoich uprawnień wynikających z przepisów – a takim jest prawo do złożenia wypowiedzenia czy zmiany warunków wynagradzania w drodze porozumienia stron.

 

Należy podkreślić, że Sąd Najwyższy uznał niejednokrotnie, że podejmowanie decyzji kadrowych, w tym o przeniesieniu na inne stanowisko albo zwolnieniu pracownika należy do uprawnień pracodawcy. Nie można więc uznać takich działań za groźbę bezprawną, która dawałaby podstawę do anulowania oświadczenia woli.

 

Zdaniem Sądu Najwyższego: „warunkiem koniecznym do tego, aby podwładny mógł się uchylić od złożonego oświadczenia, jest możliwość przypisania pracodawcy wyraźnego zamiaru i rzeczywistego celu w skłonieniu go – wbrew woli – do wyrażenia zgody na podpisanie porozumienia w zakresie rozwiązania stosunku pracy lub obniżenia pensji”.

 

Jeżeli to pracodawca zastrzegł wynalazek, dochodzenie Pana praw będzie utrudnione. Ponadto, jeżeli wynalazek stworzył Pan w wyniku wykonywania pracy i nie wskazali Państwo w umowie, że pracodawca wynalazku nie nabywa, prawo do uzyskania patentu nabył właśnie pracodawca:

 

Ustawa o patentach**:

 

Art. 11 ust. 3: „w razie dokonania wynalazku w wyniku wykonywania przez twórcę obowiązków ze stosunku pracy albo z realizacji innej umowy, prawo do uzyskania patentu przysługuje pracodawcy, chyba że strony postanowiły inaczej”.

 

Niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z wynalazkiem, czy projektem będącym przejawem działalności twórczej, o ile pracodawca z pracownikiem nie zawarł innej umowy, prawa do projektu przechodzą na własność pracodawcy.

 

Ustawa – Prawo autorskie:

 

„Art. 12. 1. Jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.”

 

W świetle powyższego bez znaczenia jest fakt zawarcia niekorzystnej umowy. O ile nie zawarli Państwo umowy stanowiącej inaczej niż ustawa – Prawo autorskie, wynalazek czy też projekt nie jest Pana własnością.

 

Furtkę w tym przypadku można upatrywać w argumentacji, iż projekt nie został wykonany w trakcie i na potrzeby wykonywanej pracy. Nie mam wiedzy niestety, jak to faktycznie wyglądało. Jeżeli nie był to utwór, który stał się własnością pracodawcy, a pracodawca z niego korzystał, to zgodnie z Prawem autorskim:

 

„Art. 78. 1. Twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub – na żądanie twórcy – zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny.

2. Jeżeli twórca nie wyraził innej woli, po jego śmierci z powództwem o ochronę autorskich praw osobistych zmarłego może wystąpić małżonek, a w jego braku kolejno: zstępni, rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa.

3. Jeżeli twórca nie wyraził innej woli, osoby wymienione w ust. 2 są uprawnione w tej samej kolejności do wykonywania autorskich praw osobistych zmarłego twórcy.

4. Jeżeli twórca nie wyraził innej woli, z powództwem, o którym mowa w ust. 2, może również wystąpić stowarzyszenie twórców właściwe ze względu na rodzaj twórczości lub organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, która zarządzała prawami autorskimi zmarłego twórcy.

Art. 79. 1. Uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa:

1) zaniechania naruszania;

2) usunięcia skutków naruszenia;

3) naprawienia wyrządzonej szkody:

a) na zasadach ogólnych albo

b) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu;

4) wydania uzyskanych korzyści.

2. Niezależnie od roszczeń, określonych w ust. 1, uprawniony może się domagać:

1) jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie lub podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia sądu wydanego w rozpatrywanej sprawie, w sposób i w zakresie określonym przez sąd;

2) zapłaty przez osobę, która naruszyła autorskie prawa majątkowe, odpowiedniej sumy pieniężnej, nie niższej niż dwukrotna wysokość uprawdopodobnionych korzyści odniesionych przez sprawcę z dokonanego naruszenia, na rzecz Funduszu, o którym mowa w art. 111, gdy naruszenie jest zawinione i zostało dokonane w ramach działalności gospodarczej wykonywanej w cudzym albo we własnym imieniu, choćby na cudzy rachunek.”

 

Autor jest chroniony 10-letnim terminem przedawnienia i nie będzie mieć tu znaczenia podpisana umowa z pracodawcą.

 

 

 

 

* Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 1974 r. Nr 24, poz. 141)

** Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2001 r. Nr 49, poz. 508)

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 + dziesięć =

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

»Podobne materiały

Przeniesienie prawa do wynalazku a zachowanie prawa do homologacji

Mam pytanie w sprawie wynalazku – urządzenie dozowania gazu w instalacji samochodowej. Wynalazek nie został jeszcze zgłoszony do Urzędu Patentowego. Przedmiot podlega homologacji na podstawie odrębnych przepisów (mianowicie Regulaminu 67 EKG ONZ). Czy przy przenoszeniu praw do wynalazku mogę zastrzec dla siebie prawo do homologacji przy jednoczesnym przeniesieniu pozostałych praw? Zależy mi na tym, aby utrzymać prawo do homologacji, aby nie robił tego nikt za mnie.

Jak opatentować wynalazek pracownika i wspólnika?

Od kilku lat jestem pracownikiem w dziale konstrukcyjnym w pewnej firmie, nazwijmy ją A. Jednocześnie od kilku miesięcy, wraz z właścicielem firmy, w której pracuję, czyli firmy A, założyłem firmę – spółkę cywilną, nazwijmy ją B. Nowo założona firma jest biurem konstrukcyjnym. Dokonałem ostatnio pewnego wynalazku, w chwilach wolnych od pracy. Zamierzam go opatentować. Przedmiot wynalazku dotyczy branży, w której funkcjonuje firma A, jednakże nie jest ściśle związany z produktami firmy A. Jednocześnie patent jest również w zakresie działalności firmy B, która jednak nigdy nie podejmowała prac konstrukcyjnych w zakresie mojego wynalazku. Jak wygląda w tej sytuacji własność planowanego patentu? Treść umowy spółki cywilnej – firmy B nie określa spraw własności ewentualnych wynalazków, podobnie treść umowy o pracę w firmie A również tego wprost nie reguluje. Czy mogę zawrzeć jakąś umowę z pracodawcą (wspólnikiem) w związku z ewentualną produkcją wynalazku?

Księgowanie przychodów z crowdfundingu

Prowadzę jednoosobową działalność. Mam zamiar zebrać w ramach crowdfundingu środki na nową inicjatywę. Jak zaksięgować taki przychód (wpłaty od osób prywatnych)?

wizytówka Szukamy prawników »