Autor: Arkadiusz Dudkiewicz

Sprowadzenie samochodu z USA jako mienie przesiedleńcze

Mój ojciec przebywa w USA na podstawie zielonej karty od 6 lat z przerwami (ostatnio był w Polsce pół roku temu na dwa miesiące). Niedługo znów przyjeżdża do Polski, ale nie na stałe. 1. Czy w tych okolicznościach może sprowadzić z USA samochód jako „mienie”? 2. Czy przepisy o mieniu przesiedleńczym będą miały zastosowanie w tej sytuacji? 3. Czy taki samochód po sprowadzeniu do Polski jest zwolniony z cła, akcyzy i VAT? 4. Czy pojazd można sprowadzić więcej niż jeden raz? 5. Czy w tej sprawie możliwa jest pomoc mojego brata, który na stałe mieszka w USA i ma amerykańskie obywatelstwo?

Zwolnienie z cła

Obowiązujące w tym zakresie są przepisy art. 3 i następnych rozporządzenia Rady (WE) numer 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 roku ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. Urz. UE L.324.23 z późn. zm.). Zgodnie z tymi przepisami:

„Artykuł 3

Z zastrzeżeniem art. 4-11 zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty.

Artykuł 4

Zwolnienie ograniczone jest do mienia osobistego, które:

1. z wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, pozostawało w posiadaniu oraz,
2. w przypadku towarów nieprzeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała zamieszkiwać w państwie trzecim, który opuściła;
3. jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania.

Ponadto państwa członkowskie mogą uzależnić zwolnienie takiego mienia od poniesienia w kraju pochodzenia bądź w kraju opuszczanym opłat celnych lub skarbowych, którym takie mienie zwykle podlega.

Artykuł 5

1. Zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy.

2. Jednakże właściwe organy mogą zezwolić na odstępstwa od zasady ustanowionej w ust. 1 pod warunkiem że wyraźną intencją osoby zainteresowanej było zamieszkiwanie poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy.

Artykuł 6

Zwolnienia nie stosuje się do:

1. wyrobów alkoholowych;
2. tytoniu i wyrobów tytoniowych;
3. handlowych środków transportu;
4. przedmiotów wykorzystywanych do wykonywania rzemiosła lub zawodu, innych niż przenośne instrumenty i sprzęt potrzebny do wykonywania tych zajęć.

Artykuł 7

1. Z wyjątkiem szczególnych przypadków, zwolnienie przyznawane jest tylko w przypadku mienia osobistego dopuszczonego do swobodnego obrotu w ciągu 12 miesięcy od daty ustalenia przez osobę zainteresowaną miejsca zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty.

2. Mienie osobiste może zostać dopuszczone do swobodnego obrotu w kilku oddzielnych partiach w okresie, o którym mowa w ust. 1.

Artykuł 8

1. W ciągu 12 miesięcy od daty dopuszczenia do swobodnego obrotu, mienie osobiste, które zostało zwolnione z należności celnych przywozowych, nie może być pożyczane, oddawane w zastaw, wynajmowane lub odstępowane, odpłatnie lub nieodpłatnie, bez uprzedniego poinformowania o tym właściwych organów.

2. Każde pożyczenie, oddanie w zastaw, wynajęcie bądź odstąpienie przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1, powoduje obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych od danego mienia według stawki obowiązującej w dniu takiego pożyczenia, oddania w zastaw, wynajęcia lub odstąpienia oraz według rodzaju rzeczy i wartości celnej ustalonej lub przyjętej w tym dniu przez właściwe organy.

Artykuł 9

1. W drodze odstępstwa od przepisów art. 7 ust. 1, mienie osobiste dopuszczone do swobodnego obrotu może zostać zwolnione z należności celnych przywozowych, zanim osoba zainteresowana ustali swoje miejsce zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty, pod warunkiem że osoba ta zobowiąże się do faktycznego ustalenia tam swojego miejsca zamieszkania w terminie sześciu miesięcy. Takiemu zobowiązaniu towarzyszy zabezpieczenie, którego forma i wysokość określana jest przez właściwe organy.

2. W przypadku skorzystania z przepisów ust. 1 okres, o którym mowa w art. 4 lit. a) liczony jest od daty, kiedy mienie osobiste zostaje wprowadzone na obszar celny Wspólnoty.

Artykuł 10

1. Jeśli w związku ze zobowiązaniami zawodowymi osoba zainteresowana opuszcza państwo trzecie, w którym miała miejsce zamieszkania, nie ustalając jednocześnie swojego miejsca zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty, mając jednak zamiar uczynić to ostatecznie, właściwe organy mogą udzielić zwolnienia z należności celnych przywozowych mienia osobistego, które osoba ta przewozi w tym celu na wspomniany obszar celny.

2. Zwolnienie z należności celnych mienia osobistego, o którym mowa w ust. 1, udzielane jest zgodnie z warunkami określonymi w art. 3-8, przyjmując, że:

1. okresy ustalone w art. 4 lit. a) i w art. 7 ust. 1 liczy się, począwszy od daty, kiedy mienie osobiste zostaje wprowadzone na obszar celny Wspólnoty;
2. okres określony w art. 8 ust. 1 liczy się od daty, kiedy osoba zainteresowana faktycznie ustali swoje miejsce zamieszkania obszarze celnym Wspólnoty.

3. Zwolnienie z należności celnych przywozowych uzależnione jest także od zobowiązania się osoby zainteresowanej do faktycznego ustalenia miejsca zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty w terminie wyznaczonym przez właściwe organy, stosownie do okoliczności. Organy te mogą wymagać złożenia zabezpieczenia, którego formę i wysokość same określają”.

Zwolnienie z VAT

Obowiązujący w tym zakresie jest art. 47 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem:

„1. Zwalnia się od podatku import rzeczy osobistego użytku osoby fizycznej przenoszącej miejsce zamieszkania z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki:

1. rzeczy służyły do osobistego użytku tej osobie w miejscu zamieszkania na terytorium państwa trzeciego, z tym że towary nieprzeznaczone do konsumpcji musiały służyć do takiego użytku przez okres co najmniej 6 miesięcy przed dniem, w którym osoba ta przestała mieć miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego;
2. rzeczy będą używane na terytorium kraju do takiego samego celu, w jakim były używane na terytorium państwa trzeciego;
3. osoba fizyczna miała miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy poprzedzających zmianę miejsca zamieszkania;
4. rzeczy te przez 12 miesięcy od dnia zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu nie mogą zostać oddane jako zabezpieczenie, sprzedane, wynajęte, użyczone, wydzierżawione lub w inny sposób odstąpione odpłatnie lub nieodpłatnie bez wcześniejszego poinformowania o tym organu celnego.

2. Zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się do:

1. napojów alkoholowych;
2. tytoniu i wyrobów tytoniowych;
3. środków transportu przeznaczonych do działalności gospodarczej;
4. artykułów potrzebnych do wykonywania zawodu lub zajęcia, innych niż przenośne przedmioty sztuki stosowanej lub wyzwolonej.

3. Import rzeczy osobistego użytku jest zwolniony od podatku, jeżeli rzeczy zostały zgłoszone do procedury dopuszczenia do obrotu przed upływem 12 miesięcy od dnia przeniesienia przez osobę, o której mowa w ust. 1, miejsca zamieszkania na terytorium kraju, z zachowaniem warunku określonego w ust. 4.

4. W przypadku sprzedaży lub przeniesienia prawa własności w inny sposób, wynajmu, użyczenia, wydzierżawienia lub innego odstąpienia rzeczy, o których mowa w ust. 1, dokonanych przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, rzeczy te są opodatkowane podatkiem według stawek obowiązujących w dniu tego odstąpienia, z uwzględnieniem wartości celnej ustalonej dla tego dnia przez organ celny.

5. Zwolnienie od podatku, o którym mowa w ust. 1, stosuje się także do importu rzeczy stanowiących mienie osoby fizycznej, zgłoszonych do procedury dopuszczenia do obrotu przed dniem przeniesienia przez tę osobę miejsca zamieszkania na terytorium kraju, jeżeli osoba ta zobowiąże się do przeniesienia miejsca zamieszkania na terytorium kraju przed upływem 6 miesięcy od dnia przedstawienia organowi celnemu takiego zobowiązania oraz zostanie złożone zabezpieczenie w celu zagwarantowania pokrycia kwoty podatku. Termin określony w ust. 1 pkt 1 liczy się od dnia dopuszczenia towaru do obrotu na terytorium kraju.

6. Zwolnienie od podatku, o którym mowa w ust. 1, stosuje się także:

1. do importu rzeczy osobistego użytku osoby fizycznej, która miała miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego przez okres krótszy niż 12 miesięcy, ale nie krótszy niż
2. 6 miesięcy, jeżeli osoba ta uprawdopodobni, że nie miała wpływu na skrócenie okresu tego zamieszkania;
3. w przypadku gdy osoba, o której mowa w ust. 1, nie zachowała terminu określonego w ust. 3, jeżeli osoba ta uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy”.

Zwolnienie z akcyzy

Obowiązujący w tym zakresie jest art. 112 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 roku (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 z późn. zm.) i dotyczy on wyłącznie sytuacji, gdy w mieniu przesiedlenia znajduje się samochód osobowy podlegający opodatkowaniu akcyzą.

Zgodnie z tym przepisem:

„1. Zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przywożony spoza terytorium państw członkowskich oraz państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego pobytu z terytorium tych państw, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki:

1. samochód osobowy jest przeznaczony do użytku osobistego tej osoby;
2. samochód osobowy służył do użytku osobistego tej osoby w miejscu poprzedniego jej pobytu poza terytorium państwa członkowskiego lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym przez okres co najmniej 6 miesięcy przed zmianą miejsca pobytu;
3. osoba ta przedstawi właściwemu naczelnikowi urzędu celnego dowód potwierdzający spełnienie warunku, o którym mowa w pkt 2;
4. osoba ta przebywała poza terytorium państwa członkowskiego lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym przez okres co najmniej 12 kolejnych miesięcy poprzedzających zmianę miejsca pobytu;
5. samochód osobowy nie zostanie sprzedany, wynajęty lub w jakikolwiek inny sposób oddany do użytku osobie trzeciej przez okres 12 miesięcy od dnia jego przywozu na terytorium kraju.

2. Warunków, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, nie stosuje się do członków służby zagranicznej i żołnierzy zawodowych skierowanych lub wyznaczonych do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami kraju, jeżeli przedstawią dokumenty potwierdzające zatrudnienie w placówce zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej lub oddelegowanie do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami kraju – w przypadku gdy nie istnieje możliwość zarejestrowania w kraju samochodów osobowych używanych przez te podmioty w państwach, z których powracają.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, zwolnienie od akcyzy obejmuje również samochody osobowe przywożone z terytorium państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, nabywane
w drodze powrotnej z terytorium państwa trzeciego.

4. Przepisy art. 110 ust. 7 i 8 stosuje się odpowiednio”.

Wyjaśniając zasady zwolnienia od należności przywozowych w przypadku mienia przesiedlenia, należy powiedzieć, że aby zwolnić od należności przywozowych (cło, VAT, akcyza) dany towar, trzeba spełnić szereg warunków określonych w przepisach celnych, w przepisach o VAT i w przepisach o podatku akcyzowym.

Odpowiadając na Pańskie pytanie numer 1, stwierdzam, że Pański ojciec nie ma możliwość sprowadzenia samochodu i skorzystania ze zwolnienia od należności przywozowych obecnie z dwóch powodów. Po pierwsze, nie upłynął pełny 12-miesięczny okres pobytu w państwie trzecim, liczony miesiąc do miesiąca przed dniem planowanej odprawy auta jako mienia przesiedlenia. Po drugie, nawet jeżeli Pański ojciec zdołałby wykazać okres pobytu, to problem pojawia się de facto z tego powodu, że ze stanu faktycznego podanego przez Pana ewidentnie wynika, że ojciec aktualnie nie zamierza przesiedlić się na obszar Unii Europejskiej. To jest podstawowy warunek skorzystania z tego typu zwolnienia. Oczywiście można nagiąć okoliczności dla potrzeb odprawy celnej. Pytanie tylko, czy organy celne nie zorientują się, że faktycznie nie nastąpiło przesiedlenie (ustanowienie ośrodka interesów życiowych) w państwie Unii Europejskiej. Mogą bowiem to zrobić i wszcząć postępowanie w sprawie „cofnięcia zwolnienia”.

Odpowiadając na Pańskie pytanie numer 2, stwierdzam, że przepisy o zwolnieniu od należności przywozowych mienia przesiedlenia będą miały w analizowanym przypadku zastosowanie.

W kwestii pytania numer 3 należy zauważyć, że po spełnieniu warunków przewidzianych przepisami, samochód podlega zwolnieniu od VAT, akcyzy i cła.

Odpowiadając na Pana pytanie numer 4, określić trzeba, że tych sprowadzanych samochodów może być więcej niż jeden. Dla każdego z nich należy jednak spełnić wymogi określone w przepisach (w tym przypadku Pański ojciec musiałby wykazać, że używał więcej niż jednego pojazdu do swoich celów osobistych, tj. albo jeździł dwoma samochodami jednocześnie, albo przesiedlił się na obszar UE z jednym autem, poużywał go trochę, przesiedlił się z powrotem – przy czym bezpieczny okres pobytu na obszarze UE to około 1,5 roku – poużywał drugie auto poza UE itd.).

Jeżeli chodzi o piąte pytanie, to pomoc Pańskiego brata w tym przypadku nie wchodzi w grę. Jeżeli on miałby być przesiedleńcem, to bez jego pobytu (rozumianego jako ustanowienie centrum interesów życiowych w Polsce) przynajmniej przez okres 1,5 roku nie ma sensu. Brat nie spełniałby bowiem podstawowego warunku zwolnienia od należności przywozowych w tej sytuacji.

Konkluzje

Mienie przesiedlenia osoby przenoszącej swoje miejsce zamieszkania spoza UE na obszar UE jest zwolnione z cła, VAT i akcyzy po spełnieniu określonych warunków, do których zaliczamy:

1. udokumentowany pobyt poza UE – 12 miesięcy wstecz przed dniem przyjęcia zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do swobodnego obrotu mienia przesiedlenia,
2. przesiedlenie na obszar celny UE,
3. pozostawanie na obszarze celnym UE (centrum interesów życiowych) przez okres co najmniej 1,5 roku,
4. w przypadku auta – korzystanie z auta osobiście na terytorium UE.

* Stan prawny z dnia 25.04.2011 r.

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku